🩺Belirtiler ve Semptomlar
1
Ağrısız Sarılık
Pankreas başı tümörünün safra yolunu tıkaması; ciltte ve gözlerde sararma, koyu idrar, renk açık dışkı. Erken belirti olabilir — mutlaka araştırılmalı.
2
Sırt ve Karın Ağrısı
Epigastriumdan sırta vuran künt ağrı; gece yatarken artar, öne eğilmekle hafifler. Gövde veya kuyruk tümörlerinde sık.
3
Yeni Başlayan Diyabet
Özellikle 50 yaş üstünde ani ortaya çıkan veya kötüleşen diyabet, pankreas kanserinin erken habercisi olabilir.
4
Derin Ven Trombozu (Trousseau Sendromu)
Açıklanamayan tekrarlayan trombozlar; pankreas kanserinin ilk belirtisi olabilir.
5
Kilo Kaybı ve Yorgunluk
Hızlı kilo kaybı, iştahsızlık; ekzokrin pankreas yetmezliğine bağlı malabsorbsiyon da katkıda bulunur.
🔍Nedenler ve Etkenler
Sigara
Pankreas kanserinin en güçlü önlenebilir risk faktörü; içicilerde risk 2-3 kat artar.
Kronik Pankreatit
Uzun süreli pankreatik inflamasyon; özellikle herediter pankreatit çok yüksek risk taşır.
Tip 2 Diyabet ve Obezite
Kronik hiperinsülinemi ve insülin direnci pankreas dokusunu etkiler; BMI>30 riski %20 artırır.
BRCA1/2 ve PALB2 Mutasyonları
Meme-over kanser sendromuyla ilişkili genler pankreas kanserine de yatkınlık yaratır.
Ailevi Pankreas Kanseri
İki veya daha fazla birinci derece akrabada pankreas kanseri; FAMMM, Peutz-Jeghers sendromu, Lynch sendromu.
🔬Tanı Yöntemleri
BT Anjiyografi (Multifazik)
Rezektabilite değerlendirmesinin temeli; damar invazyonu ve uzak metastaz araştırması.
Endoskopik Ultrason (EUS) + İnce İğne Biyopsisi
Küçük tümörleri görmede en hassas yöntem; biyopsi ile histolojik doğrulama sağlar.
CA 19-9 Tümör Belirteci
Tanısal değil; tedavi yanıtı ve nüks takibinde kullanılır. Lewis antijen negatif bireylerde yanlış düşük çıkar.
ERCP / MRCP
Safra yolu obstrüksiyonu değerlendirmesi ve stent yerleştirme.
💊Tedavi Seçenekleri
Tedavi seçenekleri bireyden bireye farklılık gösterir. Aşağıdaki bilgiler genel rehber niteliğindedir; tedavi planınız için mutlaka uzman doktorunuza danışın.
M19 21l-7-5-7 5V5a2 2 0 0 1 2-2h10a2 2 0 0 1 2 2z
Whipple Ameliyatı (Pankreatoduodenektomi)
Pankreas başı tümörleri için küratif cerrahi; yüksek volümlü merkezlerde mortalite <%3.
M9 3H5a2 2 0 0 0-2 2v4m6-6h10a2 2 0 0 1 2 2v4M9 3v18
FOLFIRINOX / Gem-Nab Kemoterapi
Metastatik ve sınırda rezektabl olgularda; FOLFIRINOX iyi performans durumunda tercih edilir.
M22 12h-4l-3 9L9 3l-3 9H2
PARP İnhibitörleri
BRCA mutasyonu taşıyan metastatik olgularda olaparib idame tedavisi; sağkalımı anlamlı uzatır.
M12 22s8-4 8-10V5l-8-3-8 3v7c0 6 8 10 8 10z
Palyatif Girişimler
Safra yolu stentleme, ağrı yönetimi için çölyak sinir bloğu, beslenme desteği.
⚠️Risk Faktörleri ve Korunma
🚨 Risk Faktörleri
- ✗Sigara kullanımı
- ✗Kronik pankreatit
- ✗Obezite ve tip 2 diyabet
- ✗BRCA2/PALB2 mutasyonları
- ✗Ailede pankreas kanseri
- ✗Aşırı alkol tüketimi
- ✗Kırmızı et ve işlenmiş gıda tüketimi
🛡 Korunma Yolları
- ✓Sigara içmemek
- ✓Sağlıklı kilo korumak
- ✓Alkol tüketimini sınırlamak
- ✓Yüksek riskli bireylerde (ailesel, BRCA+) EUS taraması
- ✓Diyabet yönetimi
- ✓Meyve-sebzeden zengin diyet