🩺Belirtiler ve Semptomlar
1
Sağ Üst Karın Ağrısı
Künt, sürekli karaciğer bölgesi ağrısı; büyüyen tümörün kapsülü germesi ile ortaya çıkar.
2
Kilo Kaybı ve Yorgunluk
Altta yatan karaciğer hastalığıyla örtüşebilir; ani kötüleşme uyarıcıdır.
3
Sarılık ve Asit
Karaciğer rezervinin azalması ve portal hipertansiyonun kötüleşmesine bağlı; sirozun dekompanse olduğuna işaret eder.
4
Palpabl Kitle
Sağ üst kadranda ele gelen kitlesel lezyon; ileri evreye işaret eder.
5
Paraneoplastik Sendromlar
Hipoglisemi (insülin benzeri faktörler), hiperkalsemi, eritrositoz nadir ama karakteristik bulgulardır.
🔍Nedenler ve Etkenler
Kronik Hepatit B
Dünyada HCC vakalarının %50-55'inden sorumlu; HBV DNA'nın entegrasyonu direkt kanserojen etki gösterir.
Kronik Hepatit C
Siroz üzerinden etki eder; DAA tedavisiyle eradikasyon HCC riskini belirgin düşürür ancak sıfırlamaz.
Alkolik ve NASH Sirozu
Batı toplumlarında artan HCC nedeni; NAFLD'ye bağlı HCC siroz olmadan da gelişebilir.
Aflatoksin Maruziyeti
Küflenmiş tahıl ve yerfıstığında bulunan aflatoksin B1; özellikle Afrika ve Asya'da p53 mutasyonu ile sinerjistik etki.
Tip 2 Diyabet ve Obezite
NASH patogenezi üzerinden; metabolik sendrom HCC riskini 2-3 kat artırır.
🔬Tanı Yöntemleri
Dinamik BT / MRG (LI-RADS)
HCC'ye özgü arteriyel faz tutulumu + geç faz yıkanması (washout) görüntüleme ile tanı konabilir; biyopsi her zaman gerekmez.
Alfa-Fetoprotein (AFP)
Tarama aracı olarak 6 ayda bir ultrason ile birlikte; yüksek AFP ileri araştırma gerektirir.
Karaciğer Biyopsisi
Görüntüleme ile tanı kesinleşmezse alınır; ekim (seeding) riski göz önünde bulundurulur.
Karaciğer Fonksiyon Testleri + Child-Pugh
Tedavi seçimini belirleyen karaciğer rezervi değerlendirmesi.
💊Tedavi Seçenekleri
Tedavi seçenekleri bireyden bireye farklılık gösterir. Aşağıdaki bilgiler genel rehber niteliğindedir; tedavi planınız için mutlaka uzman doktorunuza danışın.
M19 21l-7-5-7 5V5a2 2 0 0 1 2-2h10a2 2 0 0 1 2 2z
Cerrahi Rezeksiyon / Transplantasyon
Milan kriterleri içinde karaciğer nakli en iyi uzun dönem sonuçları verir. Yeterli karaciğer rezervi varsa parsiyel rezeksiyon uygulanır.
M22 12h-4l-3 9L9 3l-3 9H2
Ablasyon Tedavileri
Radyofrekans ablasyon (RFA) ve mikrodalga ablasyon; ≤3 cm lezyonlarda rezeksiyona yakın sonuçlar.
M9 3H5a2 2 0 0 0-2 2v4m6-6h10
TACE / SIRT
Transarteriyel kemoembolizasyon ve seçici internal radyasyon; orta evre HCC'de standart yaklaşım.
M12 22s8-4 8-10V5l-8-3-8 3v7c0 6 8 10 8 10z
Sistemik Tedavi (Sorafenib / Atezolizumab)
İleri evre HCC'de birinci sıra atezolizumab+bevacizumab kombinasyonu sorafenibi geçti; nivolumab, lenvatinib seçenekler arasında.
⚠️Risk Faktörleri ve Korunma
🚨 Risk Faktörleri
- ✗Kronik Hepatit B veya C
- ✗Siroz (herhangi bir nedene bağlı)
- ✗Aşırı alkol tüketimi
- ✗Aflatoksin maruziyeti
- ✗NAFLD/NASH
- ✗Tip 2 diyabet
- ✗Hemokromatoz
🛡 Korunma Yolları
- ✓Hepatit B aşısı
- ✓Hepatit C tedavisi ile eradikasyon
- ✓Alkolden kaçınmak
- ✓Sirozu olan hastalarda 6 aylık AFP + ultrason taraması
- ✓Sağlıklı kilo korumak
- ✓Aflatoksin içeren gıdalardan kaçınmak