🩺Belirtiler ve Semptomlar
1
Pelvik ağrı veya rahatsızlık
Tek taraflı künt kasık ağrısı; büyük kistlerde basınç hissi. Rüptür veya torsiyonda ani şiddetli ağrı.
2
Karın şişliği
Büyük kistlerde görünür karın büyümesi ve dolgunluk hissi; unilateral şişlik.
3
Adet düzensizliği
Fonksiyonel kistlerde geçici; PKOS ile birlikte olduğunda daha belirgin.
4
Torsiyon belirtileri (Acil)
Ani başlayan şiddetli ağrı, bulantı, kusma; over torsiyonu cerrahi acil.
🔍Nedenler ve Etkenler
Fonksiyonel kistler
Ovulasyon sırasında follikül patlamadığında (follikül kisti) veya korpus luteumda sıvı biriktiğinde oluşur; kendiliğinden 1-3 ayda geçer.
Endometrioma (çikolata kisti)
Overye yerleşen endometriozis odağı; içinde eski kan birikimiyle koyu kahve rengi sıvı içerir.
Dermoid kist (teratom)
Germ hücre kökenli; saç, kıl, kemik veya diş gibi ektodermal elemanlar içerir. Yavaş büyür, torsiyon riski yüksek.
Kistadenomlar
Over epitelinden kaynaklanan seröz veya müsinöz kistler; büyük boyutlara ulaşabilir, malign transformasyon riski taşır.
🔬Tanı Yöntemleri
Transvajinal Ultrasonografi
İlk ve en önemli görüntüleme; kistin boyutu, içeriği (basit/kompleks), duvar kalınlığı ve Doppler ile damarlanma değerlendirilir.
CA-125
Malignite taraması için; postmenopozal kadında şüpheli kistlerde önemli. Endometriozis ve miyomda da yükselebilir.
MRI
Kistin tipini ayırt etmek (dermoid, endometrioma) veya malignite şüphesinde USG'ye ek.
💊Tedavi Seçenekleri
Tedavi seçenekleri bireyden bireye farklılık gösterir. Aşağıdaki bilgiler genel rehber niteliğindedir; tedavi planınız için mutlaka uzman doktorunuza danışın.
👁️
İzlem (Fonksiyonel Kistler)
< 5 cm basit kistler; 6-8 haftada kontrol ultrasonografi. %70-80'i kendiliğinden geçer.
💊
OKS (Tekraralama Önleme)
Oral kontraseptifler yeni fonksiyonel kist oluşumunu azaltır; mevcut kisti hızla çözmeye etkisi sınırlı.
🔬
Laparoskopik Sistektomi
Büyük (> 7 cm), kompleks, semptomatik veya malignite şüpheli kistlerde; over dokusu korunarak kist çıkarılır.
⚠️Risk Faktörleri ve Korunma
🚨 Risk Faktörleri
- ✗Endometriozis
- ✗PKOS
- ✗Hormonal uyarı tedavisi (IVF)
- ✗Ailede over kanseri öyküsü
- ✗Erken menarş
🛡 Korunma Yolları
- ✓Oral kontraseptifler işlevsel kist oluşumunu azaltır
- ✓Endometriozis erken tedavi edilirse endometrioma önlenebilir
- ✓Yıllık pelvik ultrasonografi; asemptomatik kistleri erken saptayın
- ✓Akut başlayan tek taraflı pelvik ağrıda hemen değerlendirin (torsiyon)