🩺Belirtiler ve Semptomlar
1
Düzensiz veya seyrek adet
Oligomenore ya da amenore; ovulasyon yokluğunun doğrudan yansıması. Kadınların %70-80'inde görülür.
2
Akne ve yağlı cilt
Artan androjenler sebum salgısını artırır; çene ve boyun çevresinde belirgin akne, PKOS'ta sık.
3
Hirsutizm (artmış tüylenme)
Yüz, göğüs ve karında erkek tipi kıllanma; androjen fazlalığının tipik belirtisi.
4
Kilo alımı ve karın bölgesi yağlanması
İnsülin direnciyle ilişkili santral obezite; kilo alımı PKOS belirtilerini şiddetlendirir.
5
Saç dökülmesi
Androjenik alopesi; erkek tipi saç çizgisi gerilemesi, özellikle tepede seyrekleşme.
🔍Nedenler ve Etkenler
İnsülin direnci
Vakaların %70-80'inde mevcut; pankreastan fazla insülin salgılanmasına yol açar ve overlerden androjen üretimini uyarır.
LH/FSH dengesizliği
Artmış LH pulsleri androjeni artırır, FSH baskılanır; follikül gelişimi tamamlanamaz ve polikistik görünüm oluşur.
Genetik yatkınlık
Birinci derece akrabalarda PKOS varsa risk 5-7 kat artar; çok sayıda gen lokus'u tanımlanmıştır.
🔬Tanı Yöntemleri
Rotterdam Kriterleri
Oligo/anovulasyon, hiperandrojenizm ve polikistik over morfolojisinden en az ikisi; altın standart tanı kriterleri.
Hormonal Panel (LH, FSH, Testosteron, İnsülin)
LH/FSH oranı, serbest testosteron ve açlık insülin düzeyi; androjen fazlalığı ve insülin direncini değerlendirir.
Transvajinal USG
Her overde 12 veya daha fazla 2-9 mm çaplı follikül ya da artmış over hacmi (>10 mL); polikistik morfolojiyi gösterir.
💊Tedavi Seçenekleri
Tedavi seçenekleri bireyden bireye farklılık gösterir. Aşağıdaki bilgiler genel rehber niteliğindedir; tedavi planınız için mutlaka uzman doktorunuza danışın.
🏃
Yaşam Tarzı (Kilo Kaybı)
Vücut ağırlığının %5-10'u kaybedilmesi; insülin direncini düzeltir, ovulasyon sıklığını artırır, tüm belirtileri iyileştirir.
💊
Kombine Oral Kontraseptif
Androjen baskılama ve siklus düzenlemesi için; akne, hirsutizm ve düzensiz adet tedavisinde birinci basamak.
💊
Metformin
İnsülin duyarlılığını artırır; ovulasyonu destekler, tip 2 diyabet gelişimini önler. Gebelik isteği olsun ya da olmasın önerilir.
💊
Klomifen Sitrat / Letrozol
Ovulasyon indüksiyonu; gebelik isteyen hastalarda letrozol klomifenden daha başarılı bulunmuştur.
⚠️Risk Faktörleri ve Korunma
🚨 Risk Faktörleri
- ✗Ailede PKOS veya tip 2 diyabet öyküsü
- ✗Obezite (özellikle santral)
- ✗Düşük fiziksel aktivite
- ✗Yüksek glisemik indeksli beslenme
🛡 Korunma Yolları
- ✓Düzenli egzersiz (haftada ≥150 dk orta yoğunluk); insülin direncini azaltır
- ✓Düşük glisemik indeksli, lif ağırlıklı beslenme
- ✓Sigara içmeyenlerde PKOS belirtileri daha hafif seyreder
- ✓Stres yönetimi; kortizol insülin direncini artırır
- ✓Yılda bir metabolik panel (kan şekeri, lipid) kontrolü yaptırın