🩺Belirtiler ve Semptomlar
1
Düzensiz adet siklusu
21 günden kısa veya 35 günden uzun aralıklı adet; döngü düzensizliği ovulasyon bozukluğunun işareti olabilir.
2
Aşırı kanama (hipermenore)
7 günden uzun süren veya günde 6'dan fazla ped/tampon gerektiren kanama; anemi riskini artırır.
3
Adet yokluğu (amenore)
3 aydan fazla süren adet yokluğu; gebelik, PKOS, tiroid hastalığı veya hiperprolaktinemi nedeniyle olabilir.
4
Ara kanama (spotting)
Adet dışı dönemlerde lekelenme; polip, miyom veya hormonal dengesizliği akla getirir.
🔍Nedenler ve Etkenler
Hormonal dengesizlik
Östrojen-progesteron dengesinin bozulması; en sık neden. PKOS, hipotiroidi, hiperprolaktinemi bu gruba girer.
Polikistik over sendromu
İnsülin direnci ve androjen fazlalığıyla seyreden; ovulasyon bozukluğuna ve düzensiz adete yol açar.
Tiroid hastalıkları
Hem hipotiroidi hem hipertiroidi menstrüel düzeni bozar; tiroid tedavisiyle adet düzene girer.
Aşırı stres veya kilo değişimi
Hipotalamik-hipofizer aks baskılanması; atletlerde, anoreksi hastalarında veya ani kilo kaybında görülür.
🔬Tanı Yöntemleri
Hormonal Profil (FSH, LH, E2, PRL, TSH)
Ovulasyon bozukluğunun tipini belirler; PKOS, hiperprolaktinemi ve tiroid patolojilerini ayırt eder.
Pelvik Ultrasonografi
Over boyutu, follikül sayısı ve endometrium kalınlığını değerlendirir; PKOS ve yapısal nedenleri saptayabilir.
Endometrial Biyopsi
Hipermenore ve postmenopozal kanamada rahim iç duvarının histolojik incelenmesi; hiperplazi veya kanser dışlanır.
💊Tedavi Seçenekleri
Tedavi seçenekleri bireyden bireye farklılık gösterir. Aşağıdaki bilgiler genel rehber niteliğindedir; tedavi planınız için mutlaka uzman doktorunuza danışın.
💊
Hormonal Tedavi (OKS/Progestin)
Siklus düzenlenmesi için kombine oral kontraseptif veya döngüsel progestin; altta yatan nedene göre seçilir.
💊
Metformin (PKOS'ta)
İnsülin duyarlılaştırıcı; PKOS kaynaklı menstrüel bozukluklarda ovulasyonu restore etmeye yardımcı.
💊
Tiroid Tedavisi
Levotiroksin (hipotiroidide); tiroid fonksiyonu normale dönünce adet düzeni kendiliğinden düzelir.
🏃
Yaşam Tarzı Düzenlemesi
Kilo normalleştirme, stres yönetimi, yeterli kalori alımı; hipotalamik amenorede ilk basamak tedavi.
⚠️Risk Faktörleri ve Korunma
🚨 Risk Faktörleri
- ✗Yoğun egzersiz ve düşük vücut yağı
- ✗Aşırı kilo veya obezite (PKOS)
- ✗Kronik hastalıklar (tiroid, diyabet)
- ✗Psikolojik stres ve yeme bozuklukları
- ✗Bazı ilaçlar (antipsikotikler, kortikosteroidler)
🛡 Korunma Yolları
- ✓Dengeli beslenin ve ideal kilonuzu koruyun
- ✓Egzersiz programınızı ılımlı düzeyde tutun
- ✓Tiroid ve hormonal kontrolleri düzenli yaptırın
- ✓Stres yönetimi ve uyku kalitesine dikkat edin
- ✓Düzensizlik 3 ayı geçerse jinekolojik değerlendirme isteyin