🩺Belirtiler ve Semptomlar
1
Hipotiroidide yorgunluk ve kilo alımı
Yavaşlayan metabolizma; sürekli bitkinlik, üşüme hissi, kabızlık, kuru cilt ve saç dökülmesi.
2
Hipertiroidide çarpıntı ve kilo kaybı
Hızlanan metabolizma; titreme, terleme, sinirlilik, uyku bozukluğu, ishal ve iştaha rağmen kilo kaybı.
3
Boyunda şişlik (guatr)
Tiroid bezinin büyümesi; yutma güçlüğü, boğaz sıkışması veya ses kısıklığına yol açabilir.
4
Ruh hali değişiklikleri
Hipotiroidide depresyon ve unutkanlık; hipertiroidide anksiyete ve irritabilite sık eşlik eder.
🔍Nedenler ve Etkenler
Hashimoto tiroiditi (hipotiroidi)
En sık hipotiroidi nedeni; bağışıklık sistemi yanlışlıkla tiroid hücrelerine saldırır.
Graves hastalığı (hipertiroidi)
Otoimmün tiroid uyarıcı antikorlar (TSHR-Ab) bezi aşırı uyarır; egzoftalmi de eşlik edebilir.
İyot eksikliği veya fazlalığı
İyot tiroid hormonu yapım taşıdır; eksikliği guatr ve hipotiroidiye, fazlalığı da tiroid disfonksiyonuna yol açabilir.
🔬Tanı Yöntemleri
TSH (Tiroid Uyarıcı Hormon)
Tarama testi; yüksek TSH → hipotiroidi, düşük TSH → hipertiroidi. Normal aralık: 0.4-4.0 mIU/L.
Serbest T3 ve T4
Aktif tiroid hormon düzeyleri; TSH ile birlikte yorumlanır.
Tiroid Ultrasonografisi
Nodüller, bez boyutu ve ekojenite değerlendirilir; ince iğne aspirasyon biyopsisi için rehberlik eder.
💊Tedavi Seçenekleri
Tedavi seçenekleri bireyden bireye farklılık gösterir. Aşağıdaki bilgiler genel rehber niteliğindedir; tedavi planınız için mutlaka uzman doktorunuza danışın.
💊
Levotiroksin (Hipotiroidide)
Sentetik T4; sabah aç karnına günde bir kez. TSH hedefi 1-2.5 mIU/L; yıllık doz ayarı gerekir.
💊
Antitiroid İlaçlar (Hipertiroidide)
Propiltiyourasil (PTU) veya metimazol; hormon sentezini bloke eder. Graves'de 12-18 ay sonra %30-50 remisyon.
☢️
Radyoaktif İyot (I-131)
Graves ve toksik nodüllerde; tiroid dokusunu seçici olarak harap eder. Kalıcı hipotiroidiye yol açabilir.
🔪
Cerrahi (Tiroidektomi)
Büyük guatr, malignite şüphesi veya ilaç yan etkisinde; total veya parsiyel tiroidektomi yapılır.
⚠️Risk Faktörleri ve Korunma
🚨 Risk Faktörleri
- ✗Kadın cinsiyet
- ✗Ailede tiroid hastalığı
- ✗Otoimmün hastalık öyküsü (Tip 1 diyabet, romatoid artrit)
- ✗İyot eksikliği veya aşırı iodlu gıda/ilaç tüketimi
- ✗Boyuna radyasyon tedavisi öyküsü
🛡 Korunma Yolları
- ✓İyotlu tuz kullanın; günlük ihtiyacı karşılamanın en kolay yolu
- ✓Yıllık TSH testi ile tiroid fonksiyonunuzu izleyin (özellikle gebelik planında)
- ✓Hamilelikte hipotiroidi, bebek gelişimini olumsuz etkiler; TSH taraması yapılmalıdır
- ✓Aşırı iodlu gıda (deniz yosunu takviyeleri) ve ilaçlardan (amiodaron) kaçının