🩺Belirtiler ve Semptomlar
1
12 ay sonra gebe kalamama
Temel tanım kriteri; 35 yaş üstünde 6 ay yeterlidir. Daha erken değerlendirme için risk faktörü varlığında süre kısaltılabilir.
2
Düzensiz veya çok seyrek adet
Ovulasyon bozukluğunun işareti; PKOS, tiroid hastalığı veya hiperprolaktinemi kaynaklı olabilir.
3
Pelvik ağrı ve endometriozis belirtileri
Tüp faktörü veya endometriozisi düşündürür; yapışıklıklar ovulasyonu ve tüp geçişini engelleyebilir.
4
Erkekte cinsel işlev bozukluğu
Ereksiyon veya boşalma güçlüğü; sperm analizi ile birlikte değerlendirilir.
🔍Nedenler ve Etkenler
Ovulasyon bozukluğu (kadın, %25)
PKOS en sık neden; tiroid hastalığı, hiperprolaktinemi ve over yetmezliği de bu grupta.
Tüp hasarı ve endometriozis (kadın, %25)
PID, klamidya veya geçirilmiş cerrahi kaynaklı tüp yapışıklıkları; endometriozis pelvik anatomiye zarar verir.
Sperm faktörü (erkek, %25)
Düşük sperm sayısı, motilite veya morfoloji bozukluğu; varikoselin en sık düzeltilebilir neden olduğu gösterilmiştir.
Açıklanamayan infertilite (%15)
Tüm testler normal görünmesine karşın gebe kalınamıyor; immunolojik ve fonksiyonel faktörler araştırılır.
🔬Tanı Yöntemleri
Semen Analizi
İlk basamak erkek değerlendirmesi; konsantrasyon, motilite, morfoloji ve hacim incelenir. WHO 2021 referans değerleri kullanılır.
Hormonal Panel ve USG (Kadın)
FSH, LH, AMH, AFC; over rezervini değerlendirmek için. Transvajinal USG ile over ve uterus morfolojisi incelenir.
Histerosalpingografi (HSG)
Kontrast madde ile tüp açıklığı ve rahim içi yapının değerlendirilmesi; minimal invazif ve bilgilendirici.
💊Tedavi Seçenekleri
Tedavi seçenekleri bireyden bireye farklılık gösterir. Aşağıdaki bilgiler genel rehber niteliğindedir; tedavi planınız için mutlaka uzman doktorunuza danışın.
💊
Ovulasyon İndüksiyonu
Letrozol veya klomifen; PKOS kaynaklı ovulasyon bozukluğunda birinci basamak. İUİ ile kombine edilebilir.
🧬
İntrauterin İnseminasyon (İUİ)
Hazırlanmış sperm örneklerinin rahim içine yerleştirilmesi; hafif erkek faktörü ve açıklanamayan infertilitede.
🧬
İn Vitro Fertilizasyon (IVF)
Uyarı + oosit toplama + fertilizasyon + embriyo transferi; tüp hasarı, ileri yaş, ciddi erkek faktörü ve diğer tedavilerin başarısızlığında.
🔬
Laparoskopik Cerrahi
Endometriozis, tüp hasarı ve miyom cerrahisi; anatomik sorunların düzeltilmesiyle gebe kalma şansı artabilir.
⚠️Risk Faktörleri ve Korunma
🚨 Risk Faktörleri
- ✗İleri yaş (35+)
- ✗Sigara kullanımı (hem kadın hem erkek)
- ✗Obezite veya düşük vücut ağırlığı
- ✗Geçirilmiş CYBH veya pelvik enfeksiyon
- ✗Endometriozis ve PKOS
- ✗Varikosel (erkekte)
🛡 Korunma Yolları
- ✓CYBH önleme için korunmalı cinsel ilişki
- ✓Sigara ve aşırı alkolü bırakın; sperm ve oosit kalitesini olumsuz etkiler
- ✓Obeziteyle mücadele; PKOS'ta kilo verme ovulasyonu restore eder
- ✓Stres yönetimi; kronik stres gonadotropin salınımını baskılar
- ✓35 yaşından sonra 6 ay içinde gebe kalamazsanız erkenden değerlendirme isteyin