Onkoloji

Lenfoma (Lenf Bezi Kanseri): Hodgkin ve Hodgkin Dışı Lenfoma

Hekimhane Editör•14 Kasım 2026•6 dk okuma

Geçmeyen lenf bezi şişliği ne zaman araştırılmalı? Hodgkin ve Hodgkin dışı lenfoma farkı, biyopsi ve PET-BT ile tanı, evreleme ve iyileşme şansı yüksek tedavi seçenekleri.

Boyunda, koltuk altında ya da kasıkta fark edilen ağrısız bir şişlik ve bir süredir geçmeyen gece terlemesi, pek çok kişinin aklına önce bir enfeksiyonu getirir. Çoğu zaman da gerçekten öyledir. Ancak haftalarca küçülmeyen bir lenf bezi, lenfomanın ilk işareti olabilir. Lenfoma, tedavi sonuçlarının en çok geliştiği kanser türlerinden biridir ve pek çok alt tipinde hastaların önemli bir kısmı tamamen iyileşir.

Lenfoma nedir, lösemiden farkı ne?

Lenfoma, bağışıklık sisteminin bir parçası olan lenfosit adlı beyaz kan hücrelerinin kontrolsüz çoğalmasıyla oluşan bir kanserdir. Bu hücreler çoğunlukla lenf bezlerinde, dalakta, bademciklerde ve kemik iliğinde birikir; mide, bağırsak, deri ya da beyin gibi lenf bezi dışındaki organlarda da başlayabilir.

Lösemide kötü huylu hücreler esas olarak kemik iliğinde ve kanda bulunur. Lenfomada ise hastalık genellikle lenf bezlerinde ya da organlarda kitle oluşturur. İki grup arasında geçiş gösteren alt tipler de vardır; bu yüzden ikisiyle de hematoloji uzmanları ilgilenir.

Fasulye biçimli lenf bezi kesiti, ona bağlanan lenf damarları ve çevresinde yuvarlak lenfosit hücreleri

Hodgkin ve Hodgkin dışı lenfoma arasındaki fark nedir?

Ayrım, biyopsi örneğinin mikroskop altındaki görünümüne göre yapılır.

  • Hodgkin lenfoma: Dokuda Reed-Sternberg adı verilen büyük, karakteristik hücreler görülür. Sıklıkla 15–35 yaş arasındaki gençlerde ve ikinci bir tepe olarak ileri yaşta ortaya çıkar. Hastalık genellikle boyun ve göğüs ortasındaki lenf bezlerinden başlayıp komşu bölgelere düzenli biçimde yayılır.
  • Hodgkin dışı (non-Hodgkin) lenfoma: Çok daha sık görülür ve altmıştan fazla alt tipi olan geniş bir gruptur. Çoğu B lenfositlerinden, bir kısmı T lenfositlerinden gelişir. Pratikte iki ana grup olarak düşünülür: haftalar içinde büyüyen agresif (hızlı seyirli) lenfomalar ve yıllar içinde yavaş ilerleyen indolan (yavaş seyirli) lenfomalar. Erişkinlerde en sık görülen agresif tip diffüz büyük B hücreli lenfoma, en sık yavaş seyirli tip ise foliküler lenfomadır.

Tedavi planı ve beklenen seyir, Hodgkin ya da Hodgkin dışı olmasından çok kesin alt tipe göre belirlenir.

Hangi belirtiler lenfomayı düşündürür?

  • Boyun, koltuk altı ya da kasıkta genellikle ağrısız, lastik kıvamında, haftalar içinde küçülmeyen ya da büyüyen şişlik
  • Açıklanamayan ateş
  • Çarşafı ya da geceliği ıslatacak kadar yoğun gece terlemesi
  • Altı ay içinde, çaba göstermeden vücut ağırlığının yüzde 10'undan fazlasının kaybı
  • Belirgin halsizlik, vücutta yaygın kaşıntı
  • Göğüs ortasındaki lenf bezleri büyüdüğünde öksürük, nefes darlığı ya da yüz ve boyunda şişlik
  • Karın içindeki tutulumda karında dolgunluk, erken doyma

Ateş, gece terlemesi ve kilo kaybı birlikte B semptomları olarak adlandırılır ve evrelemede dikkate alınır.

Her şişen lenf bezi lenfoma mı?

Hayır. Lenf bezlerinin büyümesinin en sık nedeni boğaz, diş ya da deri enfeksiyonları gibi geçici durumlardır ve bu bezler birkaç hafta içinde küçülür. Şu özelliklerden biri varsa beklemek yerine hekime başvurmak gerekir:

  • Dört-altı haftadan uzun süren ya da büyümeye devam eden şişlik
  • Yaklaşık 2 santimetreden büyük, sert ya da çevreye yapışık bez
  • Köprücük kemiğinin üstünde ele gelen bez
  • Birden fazla bölgede şişlik ya da şişliğe ateş, gece terlemesi ve kilo kaybının eşlik etmesi

Nedeni belirlenmeden "önce bir antibiyotik deneyelim" yaklaşımıyla aylarca beklemek, tanıyı geciktirebilir.

Risk etkenleri nelerdir?

Lenfomaların çoğunda belirgin bir neden bulunmaz ve hastalık bulaşıcı değildir. Riski artıran bazı durumlar şunlardır:

  • Bağışıklık sisteminin zayıflaması: HIV enfeksiyonu, organ nakli sonrası kullanılan ilaçlar
  • Bazı otoimmün hastalıklar, örneğin Sjögren sendromu ve romatoid artrit
  • Bazı enfeksiyonlar: Epstein-Barr virüsü, mide lenfomasıyla ilişkili Helicobacter pylori ve hepatit C. Midedeki MALT lenfomanın bir kısmı yalnızca bu bakterinin tedavisiyle gerileyebilir; konuyla ilgili ayrıntılar mide hastalıkları yazısında yer alıyor.
  • İleri yaş ve ailede lenfoma öyküsü (risk artışı küçüktür)

Tanı nasıl konur?

Kesin tanı yalnızca biyopsiyle konur. En iyi sonuç, şüpheli lenf bezinin tamamının ya da bir bölümünün küçük bir cerrahi işlemle çıkarılmasıyla ya da kalın iğne biyopsisiyle elde edilir. İnce iğneyle alınan hücre örneği, lenfomanın alt tipini belirlemek için çoğu zaman yeterli olmaz.

Tanı konduktan sonra hastalığın yaygınlığı araştırılır:

  • PET-BT: Vücuttaki aktif hastalık alanlarını gösterir; evrelemede ve tedavi yanıtının değerlendirilmesinde temel yöntemdir.
  • Kan tahlilleri: Kan sayımı, böbrek ve karaciğer testleri, LDH ve tedavi öncesi hepatit B, hepatit C ve HIV taraması.
  • Kemik iliği biyopsisi: Alt tipe ve PET-BT bulgularına göre gerekli görülebilir.
  • Tedavi öncesinde kalp işlevini değerlendirmek için ekokardiyografi.

Evre ne anlama gelir?

Lenfomada evre I tek bir lenf bezi bölgesinin, evre II diyaframın aynı tarafındaki birden fazla bölgenin, evre III diyaframın iki tarafındaki bölgelerin, evre IV ise kemik iliği, karaciğer ya da akciğer gibi organların tutulumunu gösterir. Diğer kanserlerden farklı olarak lenfomada evre IV, iyileşme olasılığının ortadan kalktığı anlamına gelmez; ileri evre Hodgkin lenfoma da dahil olmak üzere pek çok hasta tedaviyle tamamen iyileşebilir.

Tedavi nasıl yapılır?

Tedavi alt tipe, evreye, yaşa ve genel sağlık durumuna göre hematolog tarafından planlanır.

  • Kemoterapi: Çoğu lenfomada temel tedavidir ve birkaç ilacın birlikte, belirli aralıklarla kürler halinde verilmesiyle uygulanır.
  • Monoklonal antikorlar: B hücreli lenfomalarda, bu hücrelerin yüzeyindeki CD20 adlı yapıyı hedefleyen antikorlar kemoterapiyle birlikte verilir ve sonuçları belirgin biçimde iyileştirmiştir.
  • Radyoterapi: Sınırlı evredeki bazı lenfomalarda tek başına ya da kemoterapiden sonra uygulanır.
  • İzlem: Belirti vermeyen yavaş seyirli lenfomalarda hemen tedaviye başlamak her zaman yarar sağlamaz. Düzenli kontrol ile tedaviye gerektiğinde başlamak, uygun hastalarda kabul gören bir yaklaşımdır.
  • Nüks ya da dirençli hastalık: Yüksek doz kemoterapi ve hastanın kendi kök hücreleriyle yapılan nakil, CAR-T hücre tedavisi, bispesifik antikorlar ve immünoterapi gibi yeni seçenekler kullanılabilir.

Kemoterapi kürlerinin çoğu hastaneye yatmadan, günübirlik tedavi ünitelerinde verilir ve tedavi genellikle birkaç ay sürer. Yorgunluk, bulantı, saç dökülmesi ve kan değerlerinde geçici düşme sık görülen yan etkilerdir; bulantı ve enfeksiyon riski, tedaviyle birlikte verilen destek ilaçlarıyla büyük ölçüde azaltılabilir. Saçlar tedavi bittikten sonra genellikle birkaç ay içinde yeniden çıkar.

Lenfoma tedavi edilebilir mi?

Evet, pek çok hastada. Hodgkin lenfomalı hastaların büyük çoğunluğu, diffüz büyük B hücreli lenfomalı hastaların ise yaklaşık üçte ikisi ilk tedaviyle iyileşir. Yavaş seyirli lenfomalar genellikle tamamen ortadan kaldırılamasa da çoğu hastada uzun yıllar boyunca kontrol altında tutulabilir ve kişi bu süreçte olağan yaşamını sürdürebilir.

Tedavi sırasında nelere dikkat etmeli?

Kemoterapi alırken 38 derece ve üzerinde ateşiniz olursa beklemeden tedavi ekibinizi arayın ya da acil servise başvurun. Bağışıklığın baskılandığı dönemde enfeksiyonlar hızla ağırlaşabilir.
  • Hepatit B taşıyıcılığı, özellikle CD20 hedefli tedavilerde virüsün yeniden alevlenmesine yol açabilir; bu nedenle tedavi öncesinde taranır ve gerekirse koruyucu ilaç verilir.
  • Tedavi süresince canlı aşı yapılmaz; mevsimsel grip aşısı gibi inaktif aşılar için hekiminize danışın.
  • Çocuk sahibi olmayı düşünüyorsanız sperm ya da yumurta dondurma seçeneklerini tedaviye başlamadan konuşun.
  • Bitkisel ürünler ve takviyeler kemoterapi ilaçlarıyla etkileşebilir; kullanmadan önce hekiminize sorun.

Tedavi bittikten sonra ne olur?

İlk yıllarda düzenli muayene ve kan tahlilleriyle kontrol yapılır; belirti yoksa sık PET-BT çekilmesi gerekmez. Tedaviden yıllar sonra ortaya çıkabilecek geç etkiler de izlenir: göğse radyoterapi alanlarda kalp hastalığı ve ikincil kanserler, boyuna radyoterapi alanlarda tiroid bezinin yavaş çalışması bunlardandır. Gençken göğse radyoterapi alan kadınlarda meme taraması daha erken yaşta başlar; ayrıntılar için meme kanseri yazısına bakabilirsiniz. Sigarayı bırakmak, düzenli egzersiz ve kalp-damar risk etkenlerinin kontrolü bu dönemde özellikle önemlidir.

Hangi hekime başvurmalıyım?

Geçmeyen bir lenf bezi şişliği için ilk başvuru aile hekimi, iç hastalıkları ya da kulak burun boğaz uzmanına olabilir. Biyopsiyle lenfoma tanısı konduğunda ya da kan tahlillerinde açıklanamayan bir bozukluk varsa tedavi planı için bir hematoloji uzmanıyla görüşebilirsiniz.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; hekim muayenesinin, tanı ve tedavinin yerini tutmaz. Şikâyetleriniz için bir hekime başvurun; acil durumlarda 112'yi arayın.

Bu yazıyı paylaşın
Hematoloji uzmanı mı arıyorsunuz?
Size yakın uzmanları Hekimhane'de bulun, profillerini inceleyin.
Uzmanları Gör

Diğer Yazılar

Onkoloji
Meme Kanseri (Göğüs Kanseri): Tarama, Belirtiler ve Tedavi Seçenekleri
Mamografi taramasının kime ve hangi aralıkla önerildiği, dikkat edilmesi gereken belirtile…
Onkoloji
Kolon Kanseri (Kalın Bağırsak Kanseri): Belirtiden Tedaviye Kolonoskopi Yolu
Dışkıda kan, bağırsak alışkanlığında değişiklik ya da olumlu çıkan tarama testi: kolonosko…
Cilt Sağlığı
Egzama (Atopik Dermatit): Çocuk ve Yetişkinde Belirtiler, Tedavi ve Bakım
Kuru ve kaşıntılı ciltle seyreden egzamada bariyer neden bozulur, kortizonlu kremler ne ka…