🩺Belirtiler ve Semptomlar
1
Bacakta şişlik ve ağrı
Genellikle tek bacakta; baldırda veya uylukta gerginlik ve ısı artışıyla birlikte.
2
Kızarıklık ve sıcaklık
Tromboze venlerin üzerindeki ciltte eritem ve lokal ısı artışı.
3
Homan belirtisi
Ayak dorsifleksiyonunda baldırda ağrı; özgüllüğü düşük ama basit bir muayene bulgusudur.
4
Solunum güçlüğü (PE şüphesi)
Ani gelişen nefes darlığı, göğüs ağrısı veya çarpıntı pulmoner emboliyi düşündürür; acil servise başvurulmalıdır.
🔍Nedenler ve Etkenler
Virchow Triadı
Staz (hareketsizlik), endotel hasarı (ameliyat/travma) ve hiperkoagülabilite (kanın pıhtılaşma eğilimi) bir arada tromboz riskini katlayan üçlüdür.
Uzun süreli hareketsizlik
Uzun uçuş/yolculuk, yatak istirahati, alçı gibi venöz dönüşü engelleyen durumlar başlıca tetikleyicilerdir.
Kalıtsal trombofili
Faktör V Leiden, protrombin mutasyonu, protein C/S eksikliği; tekrarlayan DVT'de araştırılmalıdır.
🔬Tanı Yöntemleri
Renkli Doppler Ultrasonografi
İlk tercih; non-invazif, radyasyon yok. Proksimal DVT'de duyarlılık >%95.
D-Dimer
Negatifse düşük-orta Wells skorlu hastalarda DVT'yi dışlar; pozitiflik özgül değildir (ameliyat, gebelik, enfeksiyon da yükseltir).
BT Venografi / MR Venografi
Pelvik venler veya üst ekstremite DVT'sinde ultrasonun yetersiz kaldığı durumlarda.
💊Tedavi Seçenekleri
Tedavi seçenekleri bireyden bireye farklılık gösterir. Aşağıdaki bilgiler genel rehber niteliğindedir; tedavi planınız için mutlaka uzman doktorunuza danışın.
M9 12l2 2 4-4m5.618-4.016A11.955 11.955 0 0 1 12 2.944
Antikoagülan Tedavi (DOAC)
Rivaroksaban veya apiksaban; standart tedavi süresi 3-6 ay. Kompresyon çorapla birlikte ödem azaltılır.
M13 10V3L4 14h7v7l9-11h-7z
Düşük Molekül Ağırlıklı Heparin
Gebelikte veya kanser ilişkili DVT'de tercih edilen subkütan enjeksiyon; güvenli ve etkin.
M4 6h16M4 10h16M4 14h16M4 18h16
Kompresyon Çorabı
Post-trombotik sendromu önlemek için 30-40 mmHg basınçlı çorap; akut dönemden sonra uzun süreli.
⚠️Risk Faktörleri ve Korunma
🚨 Risk Faktörleri
- ✗Uzun süreli hareketsizlik (uçuş, yatak istirahati)
- ✗Büyük ameliyat
- ✗Kanser
- ✗Oral kontraseptif/HRT kullanımı
- ✗Gebelik ve postpartum dönem
- ✗Obezite
- ✗İleri yaş
🛡 Korunma Yolları
- ✓Uzun yolculuklarda saatte bir ayağa kalkma
- ✓Ameliyat sonrası erken mobilizasyon
- ✓Bol su içme ve kompresyon çorabı
- ✓Yüksek riskli durumlarda profilaktik antikoagülan