🩺Belirtiler ve Semptomlar
1
Kladikasyon (İntermitan Topallama)
Yürürken baldır, kalça veya uylukta ağrı/kramp; dinlenince geçer; yürüme mesafesi sınırlıdır.
2
İstirahat Ağrısı
İleri evrede; geceleri yoğun; bacağı sarkıtmakla hafifler; kritik iskemi.
3
Soğuk ve soluk bacak
Azalmış kan akımına bağlı; renk değişikliği, tüy dökülmesi.
4
İyileşmeyen yara
Kritik iskemide küçük bir yaranın iyileşmemesi; amputasyon riski.
🔍Nedenler ve Etkenler
Ateroskleroz
Temel neden; sigara, hipertansiyon, diyabet, hiperlipidemi ile hızlanır.
Sigara
PAH'ın en güçlü değiştirilebilir risk faktörü; 4 kat risk artışı.
Diabet
Küçük damar hastalığı ile birlikte özellikle ayak arterleri tutulumu.
🔬Tanı Yöntemleri
Ayak Bileği-Brakiyal İndeks (ABI)
Ayak bileği/kol kan basıncı oranı; <0.9 PAH tanısı; <0.4 kritik iskemi.
Doppler Ultrasonografi
Darlığın yerini ve derecesini gösterir; girişim planlamasında.
BT Anjiyografi / MR Anjiyografi
Ayrıntılı damar haritası; cerrahi veya stent öncesi.
💊Tedavi Seçenekleri
Tedavi seçenekleri bireyden bireye farklılık gösterir. Aşağıdaki bilgiler genel rehber niteliğindedir; tedavi planınız için mutlaka uzman doktorunuza danışın.
🏃
Yaşam Tarzı Değişikliği
Sigara bırakma (en kritik); denetimli yürüyüş egzersizi; kladikasyon mesafesini 2-3 kat artırır.
💊
Antiplatelet (Aspirin/Klopidogrel)
Kardiyovasküler olay (MI, inme) riskini azaltır; tüm PAH hastalarında önerilir.
💊
Statin
LDL <70 mg/dL hedefi; plak stabilizasyonu ve progresyonu yavaşlatma.
🏥
Perkütan Transluminal Anjioplasti (PTA) / Stent
İliak ve femoral darlıklarda; minimal invaziv; kısa darlıklarda yüksek başarı.
🏥
Bypass Cerrahisi
Uzun ve diffüz darlıklarda; safen ven grefti; uzun vadeli patent.
⚠️Risk Faktörleri ve Korunma
🚨 Risk Faktörleri
- ✗Sigara
- ✗Diyabet
- ✗Hipertansiyon
- ✗Hiperlipidemi
- ✗Kronik böbrek hastalığı
- ✗İleri yaş
🛡 Korunma Yolları
- ✓Sigara bırakılması; en etkili önlem
- ✓Diyabet ve hipertansiyonu kontrol altında tutun
- ✓LDL kolesterol hedefini sağlayın
- ✓Düzenli aerobik egzersiz; damar sağlığını korur