🩺Belirtiler ve Semptomlar
1
Uyuşma & Karıncalanma
Eldiven-çorap tarzı duysal kayıp; önce ayak parmaklarında başlar, proksimale ilerler.
2
Yanma Ağrısı
Özellikle geceleri artan yakıcı, batıcı veya elektrik çarpması tarzı ağrı.
3
Güçsüzlük
Motor tutulum varsa ayak bileği dorsifeksiyonu zayıflığı; düşük ayak (foot drop) gelişebilir.
4
Denge Bozukluğu
Propriyosepsiyon kaybına bağlı karanlıkta yürüme güçlüğü ve düşme riski.
5
Otonom Semptomlar
Terleme bozukluğu, ortostatik hipotansiyon, erkekte erektil disfonksiyon, gastroparezi.
🔍Nedenler ve Etkenler
Diyabetes Mellitus
En sık neden; kronik hiperglisemi sinir kılıfı ve mikrodamarları hasara uğratır.
Alkol Kullanım Bozukluğu
Direkt toksisite ve B vitamini eksikliği kombinasyonu sinir hasarına yol açar.
B12 Vitamini Eksikliği
Miyelinizasyon için kritik olan B12 eksikliği subakut kombine kordon hastalığına da yol açabilir.
Kemoterapiye Bağlı
Oksaliplatin, paklitaksel, vinkristin; tüm kemoterapi hastalarının %30-40'ında nöropati gelişir.
Otoimmün/Enflamatuvar
Guillain-Barré sendromu, CIDP, vaskülit; genellikle hızlı başlangıçlı ve tedaviye yanıtlı.
🔬Tanı Yöntemleri
Sinir İletim Çalışması (EMG/NCS)
Aksonal veya demiyelinizan paternin belirlenmesi; nöropatinin tipini ve şiddetini ortaya koyar.
Kan Testleri
Açlık kan şekeri, HbA1c, B12, folat, TSH, böbrek-karaciğer fonksiyonları, tam kan sayımı.
Sinir Biyopsisi
Vaskülit veya amiloidoz şüphesinde sural sinir biyopsisi tanıyı kesinleştirir.
Genetik Testler
Charcot-Marie-Tooth gibi kalıtsal nöropatiler için PMP22 ve MPZ gen analizi.
💊Tedavi Seçenekleri
Tedavi seçenekleri bireyden bireye farklılık gösterir. Aşağıdaki bilgiler genel rehber niteliğindedir; tedavi planınız için mutlaka uzman doktorunuza danışın.
💊
Altta Yatan Neden Tedavisi
Kan şekeri kontrolü, B12 replasmanı veya alkolü bırakma; nöropati ilerlemesini durdurabilir.
💊
Nöropatik Ağrı İlaçları
Gabapentin, pregabalin, duloksetin veya amitriptilin; yanma ve ağrıyı azaltır.
🧴
Topikal Tedaviler
Kapsaisin krem veya lidokain bant; lokal ağrı yönetiminde ek seçenek.
🏃
Fizyoterapi
Denge egzersizleri, güçlendirme ve yürüyüş çalışması; düşme riskini azaltır.
⚠️Risk Faktörleri ve Korunma
🚨 Risk Faktörleri
- ✗Kontrol altında olmayan diyabet
- ✗Aşırı alkol kullanımı
- ✗B12 veya folat eksikliği
- ✗Kemoterapi tedavisi
- ✗Otoimmün hastalık
- ✗İleri yaş
🛡 Korunma Yolları
- ✓Sıkı diyabet yönetimi (HbA1c < 7%)
- ✓Alkol tüketimini sınırlama
- ✓B12 yönünden zengin beslenme veya takviye
- ✓Düzenli ayak muayenesi (diyabetiklerde)