🩺Belirtiler ve Semptomlar
1
Bellek kaybı
Kısa süreli bellekte bozulma; yakın dönem olayları unutma, tekrarlayan sorular, eşyaları kaybetme.
2
Dil güçlükleri
Kelime bulmakta zorlanma, konuşma akışının bozulması, anlamada güçlük.
3
Yönelim kaybı
Tanıdık yerlerde kaybolma, tarih ve zaman konusunda karışıklık.
4
Kişilik ve davranış değişikliği
Sosyal çekilme, irritabilite, şüphecilik veya kişilik özelliklerinin belirginleşmesi.
5
Günlük yaşam aktivitelerinde kısıtlanma
Bankacılık, alışveriş, pişirme gibi karmaşık görevlerde bağımsızlığın yitirilmesi.
🔍Nedenler ve Etkenler
Alzheimer hastalığı
Amiloid plak ve tau nörofibriller birikimi; %60-70'ini oluşturur.
Vasküler demans
Tekrarlayan küçük inmeler veya kronik serebral iskemi sonucu; ani başlangıç ve basamaklı ilerleme.
Lewy cisimcikli demans
Alfa-sinüklein birikimi; görsel halüsinasyonlar ve parkinsonizm eşlik eder.
🔬Tanı Yöntemleri
Kognitif Testler (MMSE, MoCA)
Mini Mental Durum Değerlendirmesi ve Montreal Kognitif Değerlendirme; tarama ve ilerlemeyi izleme amacıyla.
Beyin MR
Hipokampal atrofi, vasküler lezyonlar ve yapısal değişiklikleri görüntüler.
PET Taraması
Amiloid PET veya FDG-PET; Alzheimer ile diğer demans türlerini ayırt etmede kullanılır.
BOS Biyobelirteçleri
Amiloid β42, total tau ve fosfo-tau; Alzheimer'ı destekleyen veya dışlayan güçlü kanıtlar sunar.
💊Tedavi Seçenekleri
Tedavi seçenekleri bireyden bireye farklılık gösterir. Aşağıdaki bilgiler genel rehber niteliğindedir; tedavi planınız için mutlaka uzman doktorunuza danışın.
M9 12l2 2 4-4m5.618-4.016A11.955 11.955 0 0 1 12 2.944
Kolinesteraz İnhibitörleri
Donepezil, rivastigmin, galantamin; hafif-orta Alzheimer'da semptomları yavaşlatır, kürleri yoktur.
M13 10V3L4 14h7v7l9-11h-7z
Memantin
Orta-ağır demans için NMDA reseptör antagonisti; kolinesteraz inhibitörleriyle kombine kullanılabilir.
M12 22s8-4 8-10V5l-8-3-8 3v7c0 6 8 10 8 10z
Anti-Amiloid Biyolojikler
Lekanemab (Leqembi) erken Alzheimer'da kognitif gerilemeyi anlamlı düzeyde yavaşlatır; FDA 2023 onaylı.
M4.318 6.318a4.5 4.5 0 0 0 0 6.364L12 20.364
Yaşam Düzenlemeleri ve Bakım
Yapılandırılmış rutin, sosyal aktivite, fiziksel egzersiz ve bakıcı eğitimi; yaşam kalitesini korur.
⚠️Risk Faktörleri ve Korunma
🚨 Risk Faktörleri
- ✗İleri yaş
- ✗APOE-e4 gen varyantı
- ✗Aile öyküsü
- ✗Düşük eğitim düzeyi
- ✗Hipertansiyon, diyabet, obezite
- ✗Fiziksel hareketsizlik
- ✗Sosyal izolasyon
- ✗Depresyon
🛡 Korunma Yolları
- ✓Kardiyovasküler risk faktörlerini kontrol altında tutma
- ✓Düzenli aerobik egzersiz
- ✓Bilişsel uyarım (okuma, bulmaca, sosyal aktivite)
- ✓Kaliteli uyku
- ✓Akdeniz ve MIND diyeti