🩺Belirtiler ve Semptomlar
1
FAST belirtileri
F-Yüz sarkması, A-Kol güçsüzlüğü, S-Konuşma bozukluğu, T-Time (112'yi arama zamanı). Bunlardan herhangi biri varsa derhal 112'yi arayın.
2
Ani görme kaybı
Tek veya iki gözde ani görme bozukluğu, çift görme veya görme alanı yarısının yitmesi.
3
Şiddetli baş ağrısı
Hayatın en kötü baş ağrısı; ani ve nedensiz başlaması subaraknoid kanama işareti olabilir.
4
Yürüme ve denge bozukluğu
Ani koordinasyon kaybı, sersemlik ve düşme hissi; serebellar inmeyi düşündürür.
🔍Nedenler ve Etkenler
İskemik inme (%85)
Tromboz veya emboli; aterosklerotik plak, atriyal fibrilasyon pıhtısı ya da karotis darlığı en sık nedenlerdir.
Hemorajik inme (%15)
Hipertansif intraserebral kanama veya anevrizmal subaraknoid kanama; mortalitesi iskemikten yüksektir.
GİA (Geçici İskemik Atak)
"Mini inme"; belirtiler 24 saati geçmeden düzelir ancak 90 gün içinde %10 inme riski taşır — acil değerlendirme şarttır.
🔬Tanı Yöntemleri
Beyin BT (Acil)
Kanama-iskemi ayrımını dakikalar içinde yapar; tPA verilip verilmeyeceğine yönelik kritik karar.
Difüzyon MRI
Akut iskemiyi BT'den çok erken gösterir; infarkt volümü ve lokalizasyonu için tercih edilir.
Ekokardiyografi ve Holter
Kardiyak emboli kaynağı araştırması; atriyal fibrilasyon ve kapak patolojisi taranır.
💊Tedavi Seçenekleri
Tedavi seçenekleri bireyden bireye farklılık gösterir. Aşağıdaki bilgiler genel rehber niteliğindedir; tedavi planınız için mutlaka uzman doktorunuza danışın.
⏱️
İV tPA (İlk 4.5 Saat)
İskemik inmede altınsandart; pıhtıyı eritir, nörolojik iyileşmeyi anlamlı artırır. "Zaman beyindir" — her dakika önemli.
🔩
Mekanik Trombektomi (İlk 24 Saat)
Kateter ile pıhtı çekilir; büyük damar tıkıklığında tPA'yı aşan sonuçlar. Türkiye'de seçilmiş merkezlerde uygulanır.
🏃
Rehabilitasyon
Fizik tedavi, konuşma terapisi, ergoterapi; ilk 24 saat içinde başlanırsa nörolojik iyileşme çok daha iyi olur.
💊
İkincil Koruma
Antiplatelet (aspirin, klopidogrel), antikoagülan (AF için), statin ve antihipertansif; tekrar inme riskini %50-80 azaltır.
⚠️Risk Faktörleri ve Korunma
🚨 Risk Faktörleri
- ✗Hipertansiyon (en önemli değiştirilebilir risk faktörü)
- ✗Atriyal fibrilasyon
- ✗Diyabet ve yüksek kolesterol
- ✗Sigara
- ✗Obezite ve fiziksel hareketsizlik
- ✗Aşırı alkol tüketimi
🛡 Korunma Yolları
- ✓Kan basıncını 130/80 mmHg altında tutun
- ✓Atriyal fibrilasyonunuz varsa antikoagülan kullanın
- ✓Sigara içiyorsanız bırakın — risk 1 yılda yarıya iner
- ✓Kolesterol ve kan şekerini kontrol altında tutun
- ✓Haftada 150 dakika orta yoğunluklu egzersiz yapın
- ✓GİA geçirdiyseniz acil nörolojik değerlendirme yaptırın