🩺Belirtiler ve Semptomlar
1
Anjina (göğüs ağrısı)
Efor veya stresle tetiklenen, sol kola veya çeneye yayılabilen baskı tarzı göğüs ağrısı; dinlenmekle geçer.
2
Efor dispnesi
Merdiven çıkma veya yürüyüşte orantısız nefes darlığı; kalbin oksijen talebini karşılayamaması sonucu.
3
Kalp krizi belirtileri
Ani, ezici göğüs ağrısı, terleme, bulantı, sol kol ağrısı — 20 dakika dinlenmekle geçmez, acil tıbbi yardım gerektirir.
4
Çarpıntı ve baş dönmesi
Ritim bozukluğu ile birlikte görülebilir; ileri evrelerde bayılma gelişebilir.
5
Özellikle kadınlarda atipik belirtiler
Yorgunluk, mide bulantısı, sırt ağrısı gibi "tipik dışı" semptomlar görülebilir; tanı gecikmesine yol açabilir.
🔍Nedenler ve Etkenler
Ateroskleroz
LDL kolesterol, inflamasyon ve düz kas hücrelerinin birikmesiyle damar duvarında plak oluşur; plak yırtılırsa pıhtı tıkacı oluşur.
Risk faktörlerinin birikmesi
Hipertansiyon, diyabet, dislipidemi, sigara ve obezite bir arada bulunduğunda risk üstel biçimde artar.
İnflamasyon
Yüksek CRP ve homosistein düzeyleri koroner hastalık riskini bağımsız olarak artıran inflamasyon belirteçleridir.
🔬Tanı Yöntemleri
EKG
Dinlenme EKG'si iskemi bulgularını gösterebilir; anjina esnasında çekilen EKG daha değerlidir.
Efor Testi
Egzersizle oluşan iskemi ortaya konur; basit ve yaygın tarama testidir.
Koroner Anjiyografi
Altın standart; kateter ile damar içine kontrast verilir, tıkıklığın yeri ve derecesi görselleştirilir.
BT Koroner Anjiyografi
Non-invazif seçenek; düşük-orta risk hastalarında plak yükünü ve daralma derecesini gösterir.
💊Tedavi Seçenekleri
Tedavi seçenekleri bireyden bireye farklılık gösterir. Aşağıdaki bilgiler genel rehber niteliğindedir; tedavi planınız için mutlaka uzman doktorunuza danışın.
💊
İlaç Tedavisi
Aspirin, statin, beta bloker, ACE inhibitörü kombinasyonu; plak stabilitesini artırır, olay riskini %30-40 azaltır.
🔩
Perkütan Koroner Girişim (Stent)
Kateter yoluyla daralmış damara balon ve stent yerleştirilir; kalp krizinde ilk 90 dakika içinde yapılması kritiktir.
🔪
Koroner Bypass Cerrahisi (KABG)
Çok damar tutulumunda veya stentin uygulanamayacağı lezyonlarda varis veya mammaryan arter ile bypass yapılır.
🥗
Yaşam Tarzı Değişiklikleri
Sigara bırakma, Akdeniz diyeti, düzenli egzersiz ve stres yönetimi ilaç tedavisinin vazgeçilmez tamamlayıcısıdır.
⚠️Risk Faktörleri ve Korunma
🚨 Risk Faktörleri
- ✗Sigara kullanımı (pasif dahil)
- ✗LDL kolesterol > 130 mg/dL veya düşük HDL
- ✗Kontrol altında olmayan tip 2 diyabet
- ✗Hipertansiyon (sistolik > 140 mmHg)
- ✗Aile öyküsü (erkekte < 55, kadında < 65 yaşında kalp krizi)
- ✗Obezite (özellikle abdominal)
- ✗Hareketsiz yaşam tarzı
🛡 Korunma Yolları
- ✓Sigara içiyorsanız hemen bırakın — en etkili tek önlem
- ✓LDL kolesterolü 100 mg/dL'nin altında tutun (yüksek riskli hasta < 70)
- ✓Haftada 150 dakika orta yoğunluklu kardiyovasküler egzersiz yapın
- ✓Akdeniz diyeti (zeytinyağı, balık, sebze, tam tahıl) uygulayın
- ✓Kan basıncı ve kan şekerini düzenli kontrol altında tutun
- ✓40 yaş üstü erkek, 50 yaş üstü kadın için yıllık kardiyoloji kontrolü