🩺Belirtiler ve Semptomlar
1
Boğaz ağrısı
Yutmada zorluk ve ağrı; ani başlangıç bakteriyel etyolojiyi düşündürür.
2
Bademciklerde şişlik ve beyaz plaklar
Eksudalı tonsillit; streptokokal veya EBV (monoükleoz).
3
Ateş
Bakteriyel enfeksiyonda genellikle >38.5°C; viral formda düşük ateş.
4
Lenfadenopati
Boyunda hassas lenf nodları; çene altı ve boyun yan yüzü.
🔍Nedenler ve Etkenler
Viral Etkenler
Adenovirüs, EBV, influenza; tonsillitin %70'inden fazlası viral.
Grup A Beta-hemolitik Streptokok (GABHS)
Strep tonsillit; antibiyotik gerektiren form; romatizmal ateş komplikasyonu riski.
Peritonsillar Apse
GABHS tonsillitinin komplikasyonu; acil drenaj.
🔬Tanı Yöntemleri
Centor / McIsaac Kriterleri
Ateş, eksuda, lenfadenopati, öksürük yokluğu; strep olasılığı skoru.
Hızlı Antijen Testi (RADT)
Boğaz sürüntüsüyle dakikalar içinde strep tanısı; %90 spesifite.
Boğaz Kültürü
Altın standart; negatif hızlı test ile şüphe varsa 24-48 saat bekler.
💊Tedavi Seçenekleri
Tedavi seçenekleri bireyden bireye farklılık gösterir. Aşağıdaki bilgiler genel rehber niteliğindedir; tedavi planınız için mutlaka uzman doktorunuza danışın.
💊
Penisilin V / Amoksisilin
GABHS tonsilliti için 10 gün; romatizmal ateşi önler. Penisilin allerjisinde azitromisin.
💊
Analjezik ve Antipiretik
Parasetamol veya ibuprofen; ağrı ve ateş kontrolü.
🌿
Buz Gibi Sıvı ve Yumuşak Gıda
Yutmayı kolaylaştırır; bol hidrasyon.
🏥
Tonsillektomi
Yılda 7+ veya 2 yılda 5+ veya 3 yılda 3+ strep atağı; uyku apnesi; peritonsillar apse.
⚠️Risk Faktörleri ve Korunma
🚨 Risk Faktörleri
- ✗5-15 yaş arası
- ✗Kreş veya okul
- ✗Kış-ilkbahar mevsimi
- ✗Yakın temas
🛡 Korunma Yolları
- ✓Sık el yıkama
- ✓Enfekte kişilerle temas sınırlama
- ✓Genel direnç: uyku, beslenme, egzersiz