🩺Belirtiler ve Semptomlar
1
Sıcak basması (hot flash)
Ani yüz-boyun-göğüs ısınması, kızarma ve terleme; birkaç saniyeden dakikalara kadar sürer. Vakaların %80'inde görülür.
2
Gece terlemesi ve uyku bozukluğu
Gece sıcak basmasıyla uyanmalar; kronik uyku yoksunluğu yorgunluk ve ruh hali değişimine zemin hazırlar.
3
Vajinal kuruluk ve disparoni
Vajinal atrofi; östrojen düşüşüyle vajinal mukoza incelir. Cinsel ilişkide ağrı ve tekrarlayan üriner enfeksiyon.
4
Ruh hali değişimleri ve depresyon
Östrojen serotonin metabolizmasını etkiler; irritabilite, anksiyete ve depresif belirtiler perimenopozda sık.
5
Kemik kaybı (osteoporoz riski)
Östrojen kemik koruyucudur; menopozdan sonra yıllık %1-2 kemik yoğunluğu kaybı hızlanır.
🔍Nedenler ve Etkenler
Doğal over yetmezliği
Folikül havuzunun tükenmesiyle over estradiol ve inhibin üretimini durdurur; FSH yükselir.
Cerrahi menopoz
Her iki overin çıkarılması; menopoz semptomları daha hızlı ve şiddetli başlar.
Kemoterapi/radyoterapi
Gonadotoksik tedaviler overe zarar verebilir; prematur over yetmezliğine yol açar.
🔬Tanı Yöntemleri
Klinik Tanı (12 Ay Amenore)
45 yaş üstünde ek teste gerek yoktur; 12 ay adedin durması tanı kriteridir.
FSH ve E2 Düzeyi
Erken veya şüpheli vakalarda; FSH > 30 IU/L + düşük estradiol menopoza işaret eder.
DEXA (Kemik Yoğunluğu)
Menopozdan 2-3 yıl sonra; osteoporoz riski değerlendirmesi için.
💊Tedavi Seçenekleri
Tedavi seçenekleri bireyden bireye farklılık gösterir. Aşağıdaki bilgiler genel rehber niteliğindedir; tedavi planınız için mutlaka uzman doktorunuza danışın.
💊
Hormon Replasman Tedavisi (HRT)
Semptom kontrolünde en etkili; sıcak basması, vajinal atrofi ve kemik kaybını önler. Uterusu olan kadınlarda kombine (östrojen+progestin) şart.
💊
Non-Hormonal İlaçlar
Paroksetin, SNRI'lar, gabapentin; HRT kullanamayan hastalarda sıcak basması tedavisi için.
💊
Vajinal Östrojen
Sadece lokal etki; vajinal atrofi ve üriner semptomlar için güvenli, sistemik emilim minimal.
🏃
Yaşam Tarzı Düzenlemeleri
Düzenli egzersiz, kalsiyum + D vitamini, sigara bırakma, kilo kontrolü; semptomları hafifletir, kemik ve kalp sağlığını korur.
⚠️Risk Faktörleri ve Korunma
🚨 Risk Faktörleri
- ✗Sigara (erkenden menopoz)
- ✗Ailede erken menopoz öyküsü
- ✗Kemoterapiye veya pelvik radyasyona maruz kalma
- ✗Bazı otoimmün hastalıklar
🛡 Korunma Yolları
- ✓Semptomlar için gecikmeden jinekolojik değerlendirme; erken HRT semptom kontrolü kolaylaştırır
- ✓Kalsiyum (1200 mg/gün) ve D vitamini (800-1000 IU) alımını sağlayın
- ✓Haftada 3-4 kez yük bindiren egzersiz (yürüyüş, direnç); kemik yoğunluğunu korur
- ✓Sigara içmeyin; menopoz semptomlarını şiddetlendirir ve osteoporoz riskini artırır