🩺Belirtiler ve Semptomlar
1
Şiddetli epigastrik ağrı
Sırta vuran kuşak tarzı ağrı; başlangıcı hızlı, yemek yemekle kötüleşir, öne eğilmekle biraz azalır.
2
Bulantı ve kusma
Ağrıyla eş zamanlı; kusma ağrıyı geçirmez.
3
Ateş ve taşikardi
İnflamasyon yansıması; yüksek ateş enfekte nekroz veya absesi düşündürür.
4
Karın hassasiyeti ve distansiyon
Diffüz veya epigastrik hassasiyet; paralitik ileus nedeniyle bağırsak seslerinin azalması.
🔍Nedenler ve Etkenler
Safra taşı (%40-50)
Taşın pankreatik kanal açıklığını geçici tıkaması; kolsistitten bağımsız kanalı irrite eder.
Alkol (%25-35)
Ağır veya kronik içicilikte asiner hücre hasarı; tekrarlayan ataklar kronik pankreatite ilerler.
Diğer nedenler
Hipertrigliseridemi (> 1000 mg/dL), ilaçlar (azatioprin, furosemid), ERCP sonrası, travma, otoimmün.
🔬Tanı Yöntemleri
Serum Lipaz / Amilaz
Normalin ≥ 3 katı yükseklik tanı kriteridir; lipaz daha özgül ve uzun süre yüksek kalır.
Abdominal USG
İlk 24 saatte safra taşı araştırmak için; pankreas genellikle USG'de yeterince görüntülenemez.
Kontrastlı Abdominal BT
Ağır veya komplike vakalarda; nekroz, apse ve sıvı koleksiyonlarını değerlendirir.
💊Tedavi Seçenekleri
Tedavi seçenekleri bireyden bireye farklılık gösterir. Aşağıdaki bilgiler genel rehber niteliğindedir; tedavi planınız için mutlaka uzman doktorunuza danışın.
M13 10V3L4 14h7v7l9-11h-7z
Agresif IV Sıvı Resüsitasyonu
İlk 12-24 saatte izotonik kristaloid; pankreas mikrodolaşımını korur, nekroz riskini azaltır.
M4 6h16M4 10h16M4 14h16M4 18h16
Ağrı Kontrolü ve Beslenme
Opioid analjezi; mümkün olan en kısa sürede (24-48 saat) oral beslenmeye geçiş pankreasın iyileşmesini destekler.
M9 3H5a2 2 0 0 0-2 2v4m6-6h10a2 2 0 0 1 2 2v4
ERCP (Safra Taşı Kaynaklıysa)
Biliyer obstrüksiyon ve kolanjit varlığında 24-48 saat içinde; taşı çıkararak nedenle mücadele eder.
M4.318 6.318a4.5 4.5 0 0 0 0 6.364L12 20.364
Kolesistitektomi (Taş Kaynaklıysa)
Hafif akut pankreatit düzeldikten sonra aynı yatışta veya 4-6 hafta içinde; nüks önlemek için.
⚠️Risk Faktörleri ve Korunma
🚨 Risk Faktörleri
- ✗Safra taşı
- ✗Ağır alkol kullanımı
- ✗Hipertrigliseridemi
- ✗Aile öyküsü
- ✗Sigara
- ✗Obezite
🛡 Korunma Yolları
- ✓Safra taşı olan kişilerin erken tedavisi
- ✓Alkol tüketiminin sınırlandırılması
- ✓Trigliserit kontrolü
- ✓Sağlıklı kilo