🩺Belirtiler ve Semptomlar
1
Beyaz peynir kesiği görünümünde plaklar
Dil, yanak mukozası veya damakta kolayca kazınabilen veya kazinamayan beyaz tabaka; altı kırmızı veya kanayan zemin.
2
Ağız yanması ve hassasiyet
Özellikle yemek sırasında ağız içinde yanma ve rahatsızlık; yutma güçlüğü de eşlik edebilir.
3
Tat değişikliği
Metalik veya köy tat hissi; yemeklerden zevk almayı engeller.
4
Ağız köşelerinde çatlak (angular kelit)
Kandidanın ağız köşelerini etkileyen formu; özellikle protez kullanan yaşlı hastalarda ek olarak görülür.
🔍Nedenler ve Etkenler
Antibiyotik kullanımı
Geniş spektrumlu antibiyotikler normal bakteri florasını baskılayarak Candida'nın aşırı üremesine zemin hazırlar.
Bağışıklık baskılanması
HIV/AIDS, kemoterapi, kortikosteroid kullanımı ve organ nakli sonrası dönem en yüksek risk gruplarıdır.
Protez kullanımı
İyi temizlenmeyen hareketli protez altında nem ve mantar birlikteliği "protez stomatiti"ni oluşturur.
İnhale kortikosteroid kullananlar
Astım/KOAH için kullanılan inhaler kortikosteroidin ağzı çalkalanmadan bırakılması orofaringeal kandidiyazise yol açar.
🔬Tanı Yöntemleri
Klinik Muayene
Beyaz plaklı lezyonun görünümü, kazınabilirliği ve altta kanamalı zemin tanıyı destekler.
KOH Preparatı veya Kültür
Kazıntı veya sürüntüden mantar hifaları veya tomurcuklanan hücreler mikroskopla görülür; kültür tür ve duyarlılık belirler.
💊Tedavi Seçenekleri
Tedavi seçenekleri bireyden bireye farklılık gösterir. Aşağıdaki bilgiler genel rehber niteliğindedir; tedavi planınız için mutlaka uzman doktorunuza danışın.
🧴
Topikal Antifungal (Nistatin)
Nistatin süspansiyon ağızda tutulup yutulur; hafif vakalarda 7-14 gün yeterlidir.
💊
Sistemik Antifungal (Flukonazol)
Yaygın veya dirençli vakalarda tek doz 150 mg flukonazol yüksek etki gösterir; 1-2 hafta kullanılabilir.
🦷
Protez Hijyeni ve Antifungal Solüsyon
Protez gece çıkarılır, dilute çamaşır suyunda veya klorheksidin solüsyonunda 8 saat bekletilir; ağız tabanı ve damak iyice temizlenir.
⚠️Risk Faktörleri ve Korunma
🚨 Risk Faktörleri
- ✗Antibiyotik kullanımı
- ✗İnhale kortikosteroid (inhaler çalkalamadan kullanmak)
- ✗Diyabet
- ✗Kuru ağız (kserostomi)
- ✗Hareketli protez ve kötü protez hijyeni
- ✗HIV/AIDS ve kanser tedavisi
🛡 Korunma Yolları
- ✓İnhaler kullandıktan sonra ağzınızı çalkalayın ve dişlerinizi fırçalayın
- ✓Antibiyotik tedavisinde probiyotik takviyesi mantar riskini azaltabilir
- ✓Protezi her gece çıkarın ve uygun solüsyonda temizleyin
- ✓Diyabetle yaşıyorsanız kan şekerinizi kontrol altında tutun