🩺Belirtiler ve Semptomlar
1
Kronik yorgunluk ve güçsüzlük
En yaygın belirti; aylarca süren enerjisizlik ve kas güçsüzlüğü.
2
Deri ve mukoza hiperpigmentasyonu
ACTH yüksekliği melanosit reseptörlerini uyarır; güneş görmeyen bölgelerde, el çizgilerinde ve dişeti kenarında bronzlaşma.
3
Kilo kaybı ve iştahsızlık
Glukokortikoid eksikliğinin metabolik yansıması; bulantı eşlik edebilir.
4
Tuz özlemi ve hipotansiyon
Aldosteron eksikliği tuz kaybına yol açar; düşük tansiyon ve baş dönmesi.
5
Adrenal Kriz (Akut)
Şiddetli karın ağrısı, kusma, hipotansiyon/şok, bilinç bulanıklığı; stres veya enfeksiyon tetikler; acil IV steroid şarttır.
🔍Nedenler ve Etkenler
Otoimmün adrenalitis
Batı ülkelerinde %80-90 oranında görülen en sık neden; APS-1 ve APS-2 ile ilişkili.
Tüberküloz
Gelişmekte olan ülkelerde önemli bir neden; kalsifiye sürrenal bezler BT'de görülebilir.
Diğer nedenler
Kanser metastazı, sürrenal kanama (antikoagülan), HIV, fungal enfeksiyonlar.
🔬Tanı Yöntemleri
Sabah Kortizol ve ACTH
Düşük kortizol (< 3 µg/dL) ile yüksek ACTH (> 200 pg/mL) primer adrenal yetmezliği işaret eder.
ACTH Stimülasyon Testi (250 µg)
Altın standart; kortizol yanıtı < 18 µg/dL ise tanı doğrulanır.
Anti-21-Hidroksilaz Antikoru
Otoimmün nedenin kanıtı; %90 özgüllük.
Sürrenal BT
Sürrenal büyüklük ve yoğunluk; granülomatöz veya malign nedenler.
💊Tedavi Seçenekleri
Tedavi seçenekleri bireyden bireye farklılık gösterir. Aşağıdaki bilgiler genel rehber niteliğindedir; tedavi planınız için mutlaka uzman doktorunuza danışın.
M13 10V3L4 14h7v7l9-11h-7z
Hidrokortizon (Günlük Replasman)
Günde 2-3 doza bölünmüş 15-25 mg hidrokortizol; sabah dozu büyük. Fizyolojik replasman neredeyse normal yaşamı mümkün kılar.
M12 22s8-4 8-10V5l-8-3-8 3v7c0 6 8 10 8 10z
Fludrokortizon (Mineralokortikoid)
Aldosteron yerine; 0.05-0.2 mg/gün. Tuz tüketimi normale yakın tutulabilir.
M9 12l2 2 4-4m5.618-4.016A11.955 11.955 0 0 1 12 2.944
Stres Dozu (Kriz Önleme)
Ateş, ameliyat veya ciddi hastalıkta dozu 2-3 katına çıkar; acil enjeksiyon kiti taşınmalı.
⚠️Risk Faktörleri ve Korunma
🚨 Risk Faktörleri
- ✗Otoimmün tiroid hastalığı veya Tip 1 diyabet (APS)
- ✗Tüberküloz öyküsü
- ✗Uzun süreli kortikosteroid sonrası ani kesme
- ✗HIV enfeksiyonu
🛡 Korunma Yolları
- ✓Otoimmün hastalığı olan bireylerde adrenal yetmezlik farkındalığı
- ✓Steroid ilaçların doz kısıtlama planına göre kesilmesi
- ✓Hasta kimlik kartı ve acil enjeksiyon kiti