🩺Belirtiler ve Semptomlar
1
Karın ve gövdede yağlanma (santral obezite)
Yüz yuvarlaklaşması ("ay yüzü"), ensede yağ birikimi ("buffalo hörgücü"), ince kollar ve bacaklar.
2
Mor renkli germe çizgileri (striae)
Karın, uylu ve göğüste 1 cm'den geniş mor-kırmızı çizgiler; collagen yıkımından kaynaklanır.
3
Kas güçsüzlüğü
Proksimal miyopati; merdiven çıkma, sandalyeden kalkma güçlüğü.
4
Hipertansiyon ve kan şekeri yüksekliği
Kortizolün mineralokortikoid ve insülin antagonizması etkilerinin yansıması.
5
Cilt inceliği ve kolay morarma
Kollajen sentezinin baskılanması; küçük bir darbede bile ekimoz oluşabilir.
🔍Nedenler ve Etkenler
İatrojenik (steroid ilaç)
Prednizon, deksametazon gibi kortikosteroidlerin uzun süreli kullanımı en sık nedendir; ilaç kesildiğinde düzelir.
Cushing hastalığı (hipofiz adenomu)
ACTH salgılayan hipofiz mikroadenomu; endojen Cushing'in %70'i. Cerrahi tedavi ile sıklıkla kür sağlanır.
Sürrenal adenom/karsinom
Kortizol salgılayan sürrenal kitleler; ACTH bağımsız seyreder.
🔬Tanı Yöntemleri
24 Saatlik İdrar Serbest Kortizolü
Üç ayrı örnekte yüksek değer tanıyı destekler; koleksiyon hatalarına dikkat edilmelidir.
Gece Tükürük Kortizolü
Gece 23:00'deki kortizol diurnal ritmin en düşük noktasıdır; Cushing'de yüksek kalır.
1 mg Deksametazon Baskılama Testi
Gece 1 mg deksametazon; sabah kortizolü < 1.8 µg/dL'ye düşmüyorsa Cushing'i düşündürür.
Hipofiz MR ve Sürrenal BT
Biyokimyasal tanı konulduktan sonra tümör lokalizasyonu için görüntüleme yapılır.
💊Tedavi Seçenekleri
Tedavi seçenekleri bireyden bireye farklılık gösterir. Aşağıdaki bilgiler genel rehber niteliğindedir; tedavi planınız için mutlaka uzman doktorunuza danışın.
M9 3H5a2 2 0 0 0-2 2v4m6-6h10a2 2 0 0 1 2 2v4M9 3v18
Transsfenoidal Hipofiz Cerrahisi
Cushing hastalığında (hipofiz adenomu) tercih; deneyimli merkezlerde %70-90 kür oranı.
M4.318 6.318a4.5 4.5 0 0 0 0 6.364L12 20.364
Sürrenalektomi
Sürrenal adenom veya karsinom kaynaklı Cushing'de laparoskopik veya açık cerrahi.
M13 10V3L4 14h7v7l9-11h-7z
Steroidogenez İnhibitörleri
Metyrapon, ketokonazol, osilodrostat; cerrahi hazırlığında veya opere edilemeyen vakalarda kortizolü azaltır.
⚠️Risk Faktörleri ve Korunma
🚨 Risk Faktörleri
- ✗Uzun süreli kortikosteroid kullanımı
- ✗Hipofiz adenomu
- ✗Sürrenal kitle
- ✗Akciğer veya pankreas gibi organlarda ektopik ACTH üreten tümörler
🛡 Korunma Yolları
- ✓Steroid ilaç kullanımında mümkün olan en düşük doz ve süre
- ✓Düzenli endokrinoloji takibi