🩺Belirtiler ve Semptomlar
1
Ben'de ABCDE Değişiklikleri
Asimetri, sınır düzensizliği, renk değişikliği, çap >6 mm, evrim (büyüme veya değişim); her biri değerlendirme gerektirir.
2
Kanamayan veya Kaşınan Ben
Var olan bir bende kanama, kabuklanma, ıslanma veya kaşıntı; mutlaka dermatolojik değerlendirme gerektirir.
3
Yeni Pigmente Lezyon
Özellikle 40 yaş üstünde yeni çıkan koyu renkli lezyon; aile öyküsü varsa risk daha yüksek.
4
Tırnak Altı Koyu Çizgi (Subungual Melanom)
Tırnak altında koyu bant; siyah deri rengine sahip bireylerde ve Asya kökenli kişilerde en sık melanom lokalizasyonu.
🔍Nedenler ve Etkenler
Ultraviyole (UV) Radyasyon
Güneş ve solaryum maruziyeti; çocukluk çağında ciddi yanık atlatmak ileri yaşta melanom riskini 2-3 kat artırır.
Fenotipik Risk Faktörleri
Açık ten, mavi/yeşil göz, kızıl/sarı saç, çilli ten; melanin koruyuculuğunun azlığı.
BRAF V600E Mutasyonu
Melanomlerin ~%50'sinde saptanır; vemurafenib/dabrafenib hedefli tedavisinin biyolojik temelidir.
Ailesel Atipik Ben Sendromu
CDKN2A mutasyonu; yaşam boyu melanom riski %70'e ulaşabilir.
🔬Tanı Yöntemleri
Dermoskopi
Optik büyütme ile pigmente lezyonların ayrıntılı değerlendirilmesi; klinisyen deneyimiyle hassasiyet %90'ı aşar.
Eksizyonel Biyopsi
Şüpheli lezyonun tamamının 1-2 mm lateral marjinle çıkarılması; Breslow derinliği prognoz ve cerrahi planlamayı belirler.
Sentinel Lenf Bezi Biyopsisi
Breslow >0.8 mm tümörlerde bölgesel lenf bezi tutulumunu değerlendirme standardı.
PET-BT ve MRG
Evre III-IV hastalıkta uzak metastaz araştırması.
💊Tedavi Seçenekleri
Tedavi seçenekleri bireyden bireye farklılık gösterir. Aşağıdaki bilgiler genel rehber niteliğindedir; tedavi planınız için mutlaka uzman doktorunuza danışın.
M19 21l-7-5-7 5V5a2 2 0 0 1 2-2h10a2 2 0 0 1 2 2z
Geniş Eksiyon Cerrahisi
Lokalize hastalıkta küratif; Breslow derinliğine göre 1-2 cm güvenlik marjini belirlenir.
M22 12h-4l-3 9L9 3l-3 9H2
BRAF/MEK İnhibitörleri
BRAF V600E mutasyonu varlığında dabrafenib+trametinib kombinasyonu; %70'in üzerinde yanıt oranı, hızlı etki.
M12 22s8-4 8-10V5l-8-3-8 3v7c0 6 8 10 8 10z
İmmünoterapi (PD-1/CTLA-4)
Nivolumab, pembrolizumab; ipilimumab kombinasyonu ileri evrede 5 yıllık sağkalımı %50'ye yaklaştırdı.
M9 3H5a2 2 0 0 0-2 2v4m6-6h10
Adjuvan Tedavi
Evre III sonrası rezeksiyon sonrasında pembrolizumab veya nivolumab ile nüksü önleme.
⚠️Risk Faktörleri ve Korunma
🚨 Risk Faktörleri
- ✗UV radyasyon / solaryum
- ✗Açık ten, kızıl saç, mavi göz
- ✗Çocuklukta ciddi güneş yanığı
- ✗Çok sayıda atipik ben
- ✗CDKN2A veya BAP1 mutasyonu
- ✗Aile öyküsü
🛡 Korunma Yolları
- ✓SPF 30+ güneş koruyucu günlük kullanımı
- ✓Solaryumdan kaçınmak
- ✓Gündüz 10-16 saatler arasında gölgede kalmak
- ✓Koruyucu giysi ve şapka
- ✓Yıllık dermatolojik cilt kontrolü
- ✓Aylık ben kendi kendine muayenesi