🩺Belirtiler ve Semptomlar
1
Karın ağrısı
Özellikle sağ alt kadran; yemek sonrası artar; terminal ileum tutulumu.
2
İshal
Günde 4-6 kez; kanlı veya kansız; tenezmden farklı.
3
Kilo kaybı ve yorgunluk
Malabsorpsiyon ve kronik inflamasyon; genellikle belirgin.
4
Ekstraintestinal belirtiler
Aft, eritema nodosum, artrit, üveit, primer sklerozan kolanjit.
🔍Nedenler ve Etkenler
Genetik Yatkınlık
NOD2 ve ATG16L1 mutasyonları; bariyer fonksiyon bozukluğu.
İmmün Disregülasyon
Bağırsak florasına karşı aşırı Th1 yanıtı; mukoza inflamasyonu.
Mikrobiyota Bozukluğu
Disbiyozis; koruyucu Faecalibacterium prausnitzii azalması.
Çevresel Faktörler
Batılı yaşam tarzı, sigara (riski artırır — ülseratif kolitten farklı), appendektomi.
🔬Tanı Yöntemleri
Kolonoskopi ve İleoskopi + Biyopsi
Atlayan lezyonlar, aftöz ülserler, kobalttaşı görünümü; granülom histolojide.
Kapasül Endoskopi / MR Enterografi
İnce bağırsak lezyonlarının görüntülenmesi; perforasyon riski değerlendirildikten sonra.
Fekal Kalprotektin ve CRP
İnflamasyon belirteçleri; remisyon-alevlenme takibinde.
Seroloji (ASCA, pANCA)
Crohn ve ülseratif kolit ayırımını destekler; tek başına tanısal değil.
💊Tedavi Seçenekleri
Tedavi seçenekleri bireyden bireye farklılık gösterir. Aşağıdaki bilgiler genel rehber niteliğindedir; tedavi planınız için mutlaka uzman doktorunuza danışın.
💊
Kortikosteroidler
Prednizon veya budesonid; alevlenme indüksiyonu; uzun vadeli kullanım önerilmez.
💊
İmmünomodülatörler (Azatioprin/6-MP)
Remisyon idamesi; biyolojik öncesi veya kombine.
💉
Anti-TNF Biyolojikler (İnfliksimab, Adalimumab)
Orta-ağır Crohn'da remisyon indüksiyonu ve idamesi; mukozal iyileşmeyi hedefler.
💉
İntegrin Antagonistleri / IL-12/23 Blokerleri
Vedolizumab, ustekinumab; anti-TNF yanıtsızlıkta veya ilk basamak seçenek.
🏥
Cerrahi
Striktür, fistül, apse, perforasyon veya medikal yanıtsızlıkta; rezeksiyon nüks engellemez.
⚠️Risk Faktörleri ve Korunma
🚨 Risk Faktörleri
- ✗Aile öyküsü
- ✗Sigara
- ✗Batılı diyet
- ✗Appendektomi öyküsü
- ✗Yüksek hijyen hipotezi
🛡 Korunma Yolları
- ✓Sigara bırakılması; Crohn'da en önemli modifiye edilebilir risk
- ✓Düzenli kontrol; erken alevlenme tespiti komplikasyonları önler
- ✓Aşılar: infliksimab gibi biyolojik kullananlar canlı aşı alamaz; ölü aşılar yapılmalı